Nguồn gốc áo Bà Ba

Thứ 5 - 07-01-2016

Hình ảnh người nữ mặc áo bà ba, đội nón lá với khăn rằn là nét đặc trưng quen thuộc của phụ nữ Nam bộ. Ai cũng biết khăn rằn có nguồn gốc từ Campuchia, còn nón lá đã được chạm khắc trên trống đồng Đông Sơn, Ngọc Lũ… từ 2,500 – 3,000 năm qua (loại nón này còn được tìm thấy trong một số nền văn hóa ở châu Á với tên gọi khác nhau). Riêng áo bà ba thì có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của nó. Chúng tôi xin giới thiệu hai quan điểm được nhiều người đồng tình nhất hiện nay.

Áo bà ba xuất hiện vào nửa đầu thế kỷ 19, được Trương Vĩnh Ký cách tân từ áo của người dân đảo Pénang, Malaysia (người Malaysia gốc Hoa) cho phù hợp với người Việt.

Theo nhà văn Sơn Nam, “Bà Ba là người Mã Lai lai Trung Hoa. Chiếc áo bà ba mà người miền Nam ưa thích, vạt ngắn không bâu chính là kiểu áo của người Bà Ba.” (Wikipedia tiếng Việt).

Hai giả thuyết trên có chỗ cần xem lại sau:

Chi tiết “áo do Trương Vĩnh Ký cách tân” có thể là sai, bởi vì trong Từ điển Pháp Việt (Dictionnaire Francais-Annamite, NXB Sài Gòn 1937) của Trương Vĩnh Ký, tác giả không hề nhắc đến “áo bà ba”, như vậy làm sao do Trương Vĩnh Ký cách tân được.

Quan điểm của nhà văn Sơn Nam có chỗ chưa đúng, bởi vì không có sắc tộc nào được gọi là người Bà Ba với nghĩa “người Mã Lai lai Trung Hoa.” Trên thực tế, chỉ có người Peranakan (Trong tiếng Malaysia và Indonesia, chữ Peranakan đều có nghĩa đen là “hậu duệ.” Khái niệm người Peranakan có nghĩa là “hậu duệ của những người Trung Quốc đến định cư ở những vùng thuộc địa của Anh quốc ở Đông Nam Á.”), thường được gọi là Peranakan Chinese hay Baba-Nyonya, là hậu duệ của những người Trung Quốc nhập cư vào Malaysia từ thế kỷ 15 đến 17.

Chữ “Bà Ba” rất có thể xuất phát từ chữ “baba” (“Baba” có nguồn gốc từ ngôn ngữ Hindustani, nhóm ngôn ngữ và thổ ngữ Ấn Độ, kể cả tiếng Urdu và Hindi.) trong ngôn ngữ Malaysia – một chữ vay mượn từ ngôn ngữ Ba Tư, nhưng đây là chữ dùng để gọi “người đàn ông, ông nội, ông lão, ngài,” nghĩa là dùng để chỉ nam giới chứ không phải một sắc tộc.

Từ ghép “Baba-Nyonya” cũng không phải dùng để chỉ người Bà Ba. Đây là từ dùng để gọi chung cho người Peranakan trong tiếng Malaysia (và cả tiếng Indonesia nữa). “Baba” dùng để chỉ “đàn ông,” còn Nyonya dùng để gọi “đàn bà” ở đảo Penang thời Malaysia còn là thuộc địa của Anh quốc.

Ở Malaysia, phụ nữ Peranakan có loại áo cánh khá giống với áo bà ba, gọi là “kebaya.” Ở Indonesia, người Peranakan cũng có loại áo gần giống với áo bà ba, gọi là kebaya encim (encim có nghĩa là “phụ nữ” trong tiếng Indonesia).

Tóm lại, trong những thế kỷ trước, áo bà ba đã xuất hiện ở Việt Nam. Thông qua việc buôn bán, người Việt Nam có thể đã giao lưu văn hóa với người Peranakan, cách tân kiểu áo của họ để có được “áo bà ba.”

Cái từ “bà ba” có thể có nguồn gốc từ chữ “baba” trong từ ghép Baba-Nyonya, tuy nhiên, xin nhắc lại: “bà ba không có nghĩa là người Bà Ba” như nhà văn Sơn Nam đã khẳng định.

Culture Magazine

Các tin khác

Những sai lầm khi ke lông mày

26-12-2015

Những sai lầm khi kẻ lông mày: Nhổ lông mày thường xuyên, Kẻ lông mày bằng chì quá tối màu ...

Xem thêm

Tương lai của trí tuệ nhân tạo

17-05-2023

Cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) đang đến với chúng ta và các công ty phải chuẩn bị để thích ứng với sự thay đổi này. Điều quan trọng là phải kiểm kê các kỹ năng hiện tại trong công ty để xác định những kỹ năng bổ sung nào mà nhân viên cần học.

Xem thêm

Sài Gòn, Sài Gòn, 2014

06-06-2015

Sài Gòn! Sài Gòn! 2014 - Ký sự hay của Phan Thị Lan HươngTôi không biết phải nói sao cho bạn hiểu, rằng Sài Gòn đẹp và quyến rũ như thế nào! Sài Gòn cuốn hút như cô nàng gypsy trong phim của Tony Gatlif, vừa phóng khoáng, tự do, vừa dơ bẩn, bất an, lại vừa điên cuồng và tha ...

Xem thêm

Khám phá mì Udon trứ danh tại không gian ẩm thực Nhật Bản

12-04-2016

Nhà hàng Marukame Udon được mệnh danh là thiên đường của những thực khách sành ăn, đam mê ẩm thực Nhật Bản, đặc biệt là mì Udon.

Xem thêm

Square cake (Banh Chung) for Tet of Vietnamese

27-12-2015

One of the most traditional special foods for New Years (Tet)

Xem thêm

Sức hấp dẫn lạ kỳ món ăn lên men và truyền thống Hàn Quốc

19-06-2015

Ẩm thực Hàn Quốc hay còn gọi là Hansik là một nền ẩm thực chứa đựng nhiều tinh túy, ngon lành, và khác biệt. Một điều thú vị hấp dẫn nhất của món ăn Hàn Quốc là thực phẩm lên men.

Xem thêm

Danh mục liên quan

Nồi chưng cất hồng sâm thảo dược Hàn Quốc

Liên Hệ

Kết nối với chúng tôi

Facebook