Nguồn gốc áo Bà Ba

Thứ 5 - 07-01-2016

Hình ảnh người nữ mặc áo bà ba, đội nón lá với khăn rằn là nét đặc trưng quen thuộc của phụ nữ Nam bộ. Ai cũng biết khăn rằn có nguồn gốc từ Campuchia, còn nón lá đã được chạm khắc trên trống đồng Đông Sơn, Ngọc Lũ… từ 2,500 – 3,000 năm qua (loại nón này còn được tìm thấy trong một số nền văn hóa ở châu Á với tên gọi khác nhau). Riêng áo bà ba thì có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của nó. Chúng tôi xin giới thiệu hai quan điểm được nhiều người đồng tình nhất hiện nay.

Áo bà ba xuất hiện vào nửa đầu thế kỷ 19, được Trương Vĩnh Ký cách tân từ áo của người dân đảo Pénang, Malaysia (người Malaysia gốc Hoa) cho phù hợp với người Việt.

Theo nhà văn Sơn Nam, “Bà Ba là người Mã Lai lai Trung Hoa. Chiếc áo bà ba mà người miền Nam ưa thích, vạt ngắn không bâu chính là kiểu áo của người Bà Ba.” (Wikipedia tiếng Việt).

Hai giả thuyết trên có chỗ cần xem lại sau:

Chi tiết “áo do Trương Vĩnh Ký cách tân” có thể là sai, bởi vì trong Từ điển Pháp Việt (Dictionnaire Francais-Annamite, NXB Sài Gòn 1937) của Trương Vĩnh Ký, tác giả không hề nhắc đến “áo bà ba”, như vậy làm sao do Trương Vĩnh Ký cách tân được.

Quan điểm của nhà văn Sơn Nam có chỗ chưa đúng, bởi vì không có sắc tộc nào được gọi là người Bà Ba với nghĩa “người Mã Lai lai Trung Hoa.” Trên thực tế, chỉ có người Peranakan (Trong tiếng Malaysia và Indonesia, chữ Peranakan đều có nghĩa đen là “hậu duệ.” Khái niệm người Peranakan có nghĩa là “hậu duệ của những người Trung Quốc đến định cư ở những vùng thuộc địa của Anh quốc ở Đông Nam Á.”), thường được gọi là Peranakan Chinese hay Baba-Nyonya, là hậu duệ của những người Trung Quốc nhập cư vào Malaysia từ thế kỷ 15 đến 17.

Chữ “Bà Ba” rất có thể xuất phát từ chữ “baba” (“Baba” có nguồn gốc từ ngôn ngữ Hindustani, nhóm ngôn ngữ và thổ ngữ Ấn Độ, kể cả tiếng Urdu và Hindi.) trong ngôn ngữ Malaysia – một chữ vay mượn từ ngôn ngữ Ba Tư, nhưng đây là chữ dùng để gọi “người đàn ông, ông nội, ông lão, ngài,” nghĩa là dùng để chỉ nam giới chứ không phải một sắc tộc.

Từ ghép “Baba-Nyonya” cũng không phải dùng để chỉ người Bà Ba. Đây là từ dùng để gọi chung cho người Peranakan trong tiếng Malaysia (và cả tiếng Indonesia nữa). “Baba” dùng để chỉ “đàn ông,” còn Nyonya dùng để gọi “đàn bà” ở đảo Penang thời Malaysia còn là thuộc địa của Anh quốc.

Ở Malaysia, phụ nữ Peranakan có loại áo cánh khá giống với áo bà ba, gọi là “kebaya.” Ở Indonesia, người Peranakan cũng có loại áo gần giống với áo bà ba, gọi là kebaya encim (encim có nghĩa là “phụ nữ” trong tiếng Indonesia).

Tóm lại, trong những thế kỷ trước, áo bà ba đã xuất hiện ở Việt Nam. Thông qua việc buôn bán, người Việt Nam có thể đã giao lưu văn hóa với người Peranakan, cách tân kiểu áo của họ để có được “áo bà ba.”

Cái từ “bà ba” có thể có nguồn gốc từ chữ “baba” trong từ ghép Baba-Nyonya, tuy nhiên, xin nhắc lại: “bà ba không có nghĩa là người Bà Ba” như nhà văn Sơn Nam đã khẳng định.

Culture Magazine

Các tin khác

Sữa chua thực phẩm giúp dân văn phòng ngừa bệnh vặt giao mùa

16-09-2016

Nếu thường ngày dân văn phòng đã căng thẳng, mệt mỏi do công việc bận rộn thì thời điểm giao mùa áp lực lại càng tăng lên bởi đây cũng là lúc các bệnh nhiễm khuẩn, cảm cúm lây lan mạnh. Ăn 2 hũ sữa chua mỗi ngày là cách nhanh-gọn-hiệu quả để dân văn phòng có thể ...

Xem thêm

Đa dạng phong cách ẩm thực Pháp, Mỹ tại Saigon Cafe - Sheraton

30-06-2015

Chào mừng ngày lễ Quốc khánh Pháp, ngày 14 tháng 7, với đêm buffet chủ đề ẩm thực Pháp đặc trưng tại nhà hàng Saigon Café. Thưởng thức đùi vịt rim hạt dẻ và trái mơ khô, pa tê gan ngỗng, gan ngỗng áp chảo chế biến theo yêu cầu riêng của từng thực khách, hải sản tươi ...

Xem thêm

Nhộng rang nước mắm

11-06-2017

Nhộng rang nước mắm. Nếu làm hơi mặn thì để ăn với cơm, nếu làm lạt thì để nguội đổ vô hũ keo, lấy tay bốc ăn chơi như ăn đậu phộng rang vậy đó, bảo đảm ngon đáo để.

Xem thêm

Phương pháp nấu cơm ngon và bổ dưỡng

15-06-2015

Để nấu bữa cơm gia đình thơm ngon, nhiều người thường chú ý vào các món ăn kèm mà quên rằng cơm trắng cũng là một yếu tố quan trọng cần được chú ý. Dưới đây là một số cách đơn giản để giúp bạn nấu cơm ngon hơn và “chữa cháy” với các “bệnh” của cơm

Xem thêm

Giẻ rửa bát bẩn gấp 200.000 lần bồn cầu

26-08-2015

Nếu bạn nghĩ bệ xí là chỗ nhiều vi khuẩn nhất trong nhà, thì bạn đã nhầm to. Số vi khuẩn trên mặt thớt cũng gấp 200 lần mức đó, còn trên giẻ lau bát thì kinh khủng hơn nhiều.

Xem thêm

Singaporean Food Startup MadeReal Expands To Vietnam

06-05-2018

Robin Lim Fang Min, a co-founder of Singaporean startup MadeReal, approached us recently to let us know why her healthy food technology startup is expanding to Vietnam.

Xem thêm

Danh mục liên quan

Nồi chưng cất hồng sâm thảo dược Hàn Quốc

Liên Hệ

Kết nối với chúng tôi

Facebook

Nguồn gốc áo Bà Ba

Sữa chua thực phẩm giúp dân văn phòng ngừa bệnh vặt giao mùa